17.09.2018

Tagi: ,

NOP. Umowy podatkowe i mediacja.

Ustawodawca kierując się doświadczeniami innych państw postanowił w NOP uregulować tzw. koncyliacyjne metody załatwiania spraw podatkowych. Istota tych rozwiązań polega umownym załatwieniu trudnych kwestii pomiędzy podatnikiem i organem podatkowym. Umowy podatkowe i mediacja należą do niewładczych form załatwiania spraw podatkowych.

 

Mediator

 

Podatnik i organ podatkowy mogą sami się porozumieć i rozwiązać sprawę przy udziale neutralnej i bezstronnej osoby trzeciej – mediatora. Mediacja może być zainicjowana przez stronę postępowania  albo organ podatkowy i ma zawsze dobrowolny charakter.  W ten sposób mogą być załatwiane sporne sprawy, gdzie może być zawarta umowa podatkowa.

 

Umowa podatkowa

 

Należy jednak pamiętać, że nie w każdej sprawie można zawrzeć umowę podatkową. Podatnik nie może umawiać się w drodze umowy co do wysokości podatku. Wydaje się, że umowy przede wszystkim będą miały zastosowanie w postępowaniu dowodowym, szczególnie w zakresie ustalenia przeszłego stanu faktycznego. Na przykład ustalenia wartości transakcji, czy charakteru i rodzaju czynności – sprzed kilku lat. W takim przypadku obie strony umowy mogą się porozumieć i szybciej zakończyć sprawę, bez konieczności na przykład powołania biegłego i prowadzenia długiego postępowania podatkowego, a następnie sądowoadministracyjnego.   

W proponowanych rozwiązaniach w zakresie umów podatkowych przewiduje się m.in., że umowa podatkowa może polegać na wzajemnych ustępstwach poczynionych w granicach prawa, zaakceptowanych przez obie strony.

Umowę podatkową można zawrzeć w szczególności:

  • w przypadku wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie, w tym wtedy, gdy ich usunięcie w postępowaniu wiązałoby się z nadmiernymi trudnościami lub kosztami niewspółmiernymi do rezultatu,
  • w przedmiocie charakteru albo wartości transakcji, czynności lub zdarzenia,
  • w przedmiocie zastosowania ulg w spłacie podatków, w szczególności rodzaju ulgi, którą należy zastosować, oraz sposobu jej zastosowania,
  • co do poszczególnych zagadnień wynikających w toku postępowania podatkowego,
  • gdy przepis szczególny tak stanowi.

W celu zawarcia umowy podatkowej organ podatkowy może zorganizować spotkanie uzgodnieniowe. Przed zawarciem umowy, w razie wątpliwości co do treści i zakresu tej czynności, organ podatkowy może zwrócić się do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o uzyskanie stosownej opinii. Organ podatkowy – co do zasady – jest związany postanowieniami umowy podatkowej.

 

Mediacja – kiedy?

 

Mediacja może być prowadzona wyłącznie w przypadkach, w których może być zawarta umowa podatkowa. Jest dobrowolna i jawna dla organu i podatnika. Organ podatkowy kieruje sprawę do mediacji lub odmawia jej skierowania. Postanowienie o skierowaniu do mediacji zawiera w szczególności: oznaczenie stron czynności, przedmiot i zakres mediacji, imię i nazwisko mediatora oraz termin zakończenia mediacji. Mediacja powinna być zakończona w terminie dwóch miesięcy od wydania postanowienia. Za zgodą stron termin może być przedłużony o czas niezbędny do jej zakończenia. Mediacje prowadzi mediator, który został wpisany na listę mediatorów prowadzoną przez Szefa KAS. Z mocy prawa mediatorem jest również Rzecznik Praw Podatnika. Rolą mediatora jest przede wszystkim przeprowadzenie z organem podatkowym i stroną, w dogodnym dla nich i siebie miejscu oraz terminie, indywidualne lub wspólne spotkanie wstępne, podczas którego wyjaśnia im cele i zasady mediacji, a także poucza ich o możliwości cofnięcia zgody na uczestniczenie w mediacji aż do jej zakończenia. Następnie w ramach prowadzonej mediacji przeprowadza spotkania z udziałem strony i organu. Niezwłocznie po przeprowadzeniu mediator sporządza protokół z jej przebiegu, który zawiera w szczególności wynik mediacji oraz treść zawartej umowy. Mediacja zostaje zakończona z chwila podpisania przez jej strony protokołu albo też z chwilą bezskutecznego upływu terminu zakończenia mediacji.

Podsumowując

Niewładcze formy załatwiania spraw podatkowych do niedawna jeszcze były uznawane za nieprzydatne na gruncie prawa podatkowego. Proponowane koncyliacyjne metody załatwiania spraw podatkowych to krok we właściwym kierunku. Dobre rozwiązanie zarówno dla podatnika jak i organu podatkowego. Ich niepodwarzalną zaletą jest szybkie, sprawne i polubowne zakończenie sporu podatkowego. Wydaje się, że będą trafionym lekarstwem na długotrwałe prowadzenie postępowań podatkowych i sądowoadministracyjnych, pod warunkiem jednak, że organy podatkowe nie będą się bały z nich korzystać.